برنامه ایمن سازی روتین کشوری

فلج اطفال

مهمترین شاخص این نظا م میزان فلج شل حاد غیر پو لیوئی است که بایستی حداقل 1 مورد به ازای هر یک صد هزار جمعیت زیر 15 سال هر کشور باشد .

در نظام مراقبت این بیماری هر مورد فلج شل حاد که بدون سابقه ترومای واضح در هر فرد زیر 15 سال رخ دهد بایستی گزارش شود .

نکته مهم اینکه یک اشتباه رایج که در این مورد رخ می دهد این است که بسیاری از پز شکان بر این تصور هستند که بایستی موارد مظنون به پولیو را گزارش کنند در حالی که هر مورد فلج شل حاد بدون توجه به علل متعدد و تشخیص های افتراقی ان در افراد زیر 15 سال بایستی گزارش شود .

علایم و تشخیص:

پولیو میلیت در اغلب موارد با فلج شل نا گهانی شناخته می شود . ویروس پولیو در دستگاه گوارش با انتشار به لنف نود های ناحیه ای (در تعداد کمی از بیماران به سیستم عصبی) سبب بروز بیماری می شود.بیش از 90%موارد عفونت بدون علامت بوده یا علایم خفیف دارندو کمتر از 1% موارد بیماری علایم فلجی را نشان می دهند . 5 تا10 درصد موارد به دلیل در گیری عضلات تنفسی مرگ را به دنبال دارد . این بیماری در هر سنی ممکن است ظاهر شود ولی بیشتر کودکان وبه خصوص گروه زیر 5 سال را در گیر میکند .

انتقال این بیماری از طریق تماس مستقیم (مدفوع و ترشحات تنفسی) می باشد و پس از طی دوره کمون 3-45 روزه علایم تب سر درد خستگی استفراق و یبوست ظاهر می شود.

در صورت تبدیلبه نوع شدید بیماری درد شدید عضلانی سفتی گردن با یا بدون فلج شل به ان اضافه می شود .

تا زمانی که ویروس دفع می شود احتمال واگیری بیماری وجود دارد . ویروس پولیو در ترشحات حلق بیماران مبتلا به نوع بالینی و بدون علامت در36 سا عت اول ودر مدفوع 72 ساعت پس از تماس با عامل عفونی یافت می شود ودر ترشحات حلق تا یک هفته ودر مدفوع 2 تا3 هفته باقی می ماند .

اغلب بیماران در روزهای اول قبل و بعد از شروع علایم عفونت زا هستند .

پروتکل کشوری بر خورد با بیماری : گزارش دهی فوری

1- افدامات توصیه شده در اولین بر خورد با بیمار

¶گزارش تلفنی به مرکز بهداشت شهرستان

¶بررسی و تکمیل فرم بررسی مورد مظنون به فلج شل حاد در مدت کمتر از 48 ساعت از زمان در یافت گزارش(در مدت کمتر از 7 روز از بروز فلج )

¶در یافت دو نمونه مدفوع به فاصله 24 ساعت در مدت کمتر از 14 روز از شروع فلج (در صورت وجود یبوست و عدم امکان نمونه گیری تا روز 13 بعد از فلج دو نمونه سواپ رکتال تهیه شود )

مشخصات نمونه مدفوع مناسب در مراقبت فلج شل حاد

¶ حداقل 10گرم باشد

¶ دو نمونه مدفوع باید به فاصله 24 ساعت از یکدیگر و در مدت 14 روز بعد از فلج تهیه شود .

¶ نمونه ها بایستی در ظرف پلاستیکی درب دار قرار داده شوند .

¶ شرایط حمل نمونه ها در 4-8 درجه سانتی گراد و یا نگهداری در 20-درجه است .

¶ نمونه ها باید ظرف 72 ساعت به ازمایشگاه ارسال شوند .

¶ارسال نمونه ها در مدت کمتر از 3 روزاز تاریخ نمونه گیری به ازمایشگاه رفرانس (در تهران به دانشکده بهداشت دانشگاه تهران )

¶پیگیری روز 60برای تمام بیماران مظنون به فلج شل حاد در خصوص فلج باقیمانده .

2-اقدامات لازم برای اطرافیان و بهداشت محیط

¶بررسی اطرافیان از نظر مورد مشابه

¶در صورت وجود یکی از شرایط زیر باید از 5 نفر از اطرافیان زیر 5سال یک نمونه مدفوع دریافت و به ازمایشگاه ارسال شود .

¯ مورد مظنون Hot Case(پر خطر) محسوب می شود :

1-سن کمتر از 5 سال

2- وجود علایم تیپیک پولیو(وجود تب در زمان بروز فلج –کامل شدن فلج در کمتر از 4 روز- وجود فلج غیر قریینه ....)

3-سابقه واکسیناسیون ناقص یا تعلق داشتن به گرو ه های جمعیتی پر خطر نظیر مهاجرین – پناه جویان و... یا سابقه تماس با افرادی از کشورهای اندمیک پولیو )

¯در صورتی که از بیمار مبتلا به فلج شل حاد نمونه مدفوع مناسب نگرفته باشیم باید از اطرافیان یک نمونه مدفوع تهیه و جهت بررسی به ازمایشگاه ارسال شود .

¯ در صورتی که یک مورد قطعی ابتلا به ویروس وحشی فلج اطفال در کشور پیدا شود شرایط اپیدمی در نظر گرفته می شود و ضمن تقویت نظام مراقبت فلج شل حاد در استان محل بروز بیماری برنامه ریزی جهت انجام عملیات ایمن سازی تکمیلی کودکان زیر 5 سا ل ان استان و استانهای مجاور در کمتر از28 روز انجام میشود .

حجم عملیات باید حدود 2-5 میلیون کودک را پو شش دهد ودر 3 نوبت به فاصله یک ماه واکسن خوراکی تجویز میشود .