شرایط نگهداری داروها

مقدمه :
يکي از اهداف برنامه هاي تضمين کيفيت برقراري سيستمهايي است که بتوان با کمک آنها از يکنواختي ويژگيها و خواص دارو ها در تمام دوزها يا بسته بنديهاي آن اطمينان حاصل کرد. از طرفي بتوان از بي ضرري باليني دارو موقع مصرف مطمئن بود . تضمين يکنواختي اثر بخشي و بي ضرري باليني دارو با پايداري فرآورده دارويي مرتبط است .

پایداری دارومربوط به توانمندي يک ماده يا فرآورده دارويي در حفظ خواص تعريف شده ابتدايي در طول مدت مصرف مي باشد.
تعريف تاريخ انقضاء:
مدت زمانيکه اثر درماني يا بيوشيميايي يک دارو حداقل به 90% مقدار اوليه کاهش مي يابد . به عبارتي ديگر مدت زماني که اثر دارو ، حداکثر 10% کاهش مي يابد. اين زمان و اين کاهش اثر، بصورت عملي ، نمي تواند باعث شود بيمار دچار شکست درماني شود.

جنبه هاي مختلف پايداري داروها: الف) مکانيسمي شامل : 1- پايداري شيميايي 2- پايداري فيزيکي 3- پايداري ميکروبي ب ) کينيتيکي شامل مطالعه سرعت و مکانيسم واکنشهاي شيميايي با نگرش تاثير بر پايداري داروها مي باشد.( مانند تغييرات ويسکوزيته) عوامل موثر بر پايداري داروها:
دما، رطوبت، نور، میکروب ها، مواد بسته بندی، حمل و نقل، اجزای ترکیب داروها و ماهیت مواد تشکیل دهنده فعال و .... از عوامل موثر بر پایداری داروها می باشد .

دما (حرارت):تقریباً تمام واکنش‌های شیمیایی در دماهای بالاتر سریع‌تر اتفاق می‌افتد به طوری که معمولاً سرعت واکنشهای شیمیایی به ازای هر ۱۰ درجه سانتیگراد دو برابر میشود .در خصوص داروها نگهداری یک فراورده یک ماه دردمای 30درجه سانتی‌گراد معادل نگهداری ۳ ماه در دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد واکنش‌های تخریب شیمیایی را تسریع می‌نماید.

(نور) :
تجزیه شیمیایی و تخریب داروها نيز با تابش نور تسریع می‌شود، بنابراین برخی داروها در بسته‌بندی‌های مقاوم به نور و شیشه‌های تیره رنگ بسته بندی مي شود.طبيعتا ساير تشعشعها هم مي تواند اثر مضر بر پايداري محصول داشته باشد.

تابشها و تشعشعها مختلف و متنوع اند. از تابش گرمايي (IR) گرفته ( که مي تواند دماي ذاتي محصول را بالا ببرد)، تا اشعه هاي آلفا ، بتا ، گاما ، ايکس و هر نوع اشعه راديواکتيو و حتي امواج اولتراسونيک ( حداقل آثار مضر فيزيکي دارد) مي تواند بر پايداري فيزيکي يا شيميايي محصول اثر بگذارد. بنابراين موضوع تشعشع و پرتو ها گسترده است ولي در اين ميان اشعه هاي نوري محرزتر و قابل کنترل تر است.
رطوبت : رطوبت تجزیه شیمیایی و تخریب داروها را تسریع می‌کند ( فعاليت آب يعني هرميزان آب فراورده بالا رود واکنشهاي فيزيکي وشيميايي بيشتر مي شود)، بنابراین داروها(خصوصا داروهاي پودري و ليوفيليزه) در بسته‌بندی‌های مقاوم به رطوبت که طراحی خاصی دارد نگهداري مي شوند. به طور کلی باید داروها را در شرایط خشک و خنک و تاریک نگهداری نمود.
واکنشهاي شيميايي که منجر به تخريب و ناپايداري داروها مي شود: هيدروليز( مانند بتالاکتام ها ) ، اکسیداسیون(اسانسها و روغن های غیر اشباع ) ، ایزومریزاسیون ( نور اپی نفرین ) ، واکنشهای نوری( متو تروکسات ) ، دهیدراسیون ( آتروپین ) ، دکربوکسیلاسیون ( مزالازین ) ، تشعشع( انسولین ) و...
واکنشهاي فيزيکي که منجر به تخريب و ناپايداري داروها مي شود:تغییر محتوی آب (از دست دادن یا جذب آب ) ،گرانوله شدن در اشکال نیمه جامد ، رشدکریستالی در سوسپانسیون ها ، فلوکولاسیون در امولسیونها ، ترک خوردن یا کنده شدن در قرصهای بدون روکش ، جذب سطحی بر سطوح بسته بندی و...
باید توجه نمود که به محض خروج دارو از بسته بندی اصلی، تاریخ انقضاء قابلیت استناد خود را از دست می‌دهد و دارو باید به سرعت مصرف شود. ترکیبات دارویی اگرچه نقش مهمی در تامین سلامت بشر دارند، اما در صورت انقضای تاریخ مصرف ، می توانند عوارض مخربی را در پی داشته باشند. به همین دلیل مدیریت پسماندهای دارویی در طی سالیان اخیر مورد توجه بخش های مختلف شرکت های دارویی و محیط زیست قرار گرفته است. به کارگیری روش صحیح انهدام داروهای تاریخ گذشته و ضایعات دارویی از مواردی است که مورد توجه سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت بهداشت و درمان است. ریختن داروها در دستشویی یا فاضلاب سبب ورود مستقیم آن به محیط زیست می‌گردد و در خصوص آنتی بیوتیک‌ها موجب مقاومت میکروبی می‌گردد. بنابراین از دور ریختن داروهای تاریخ گذشته و فاسد به روش فوق جداً خودداری گردد.

 

v\:* {behavior:url(#default#VML);} o\:* {behavior:url(#default#VML);} w\:* {behavior:url(#default#VML);} .shape {behavior:url(#default#VML);}

بالا  رود واکنشهاي فيزيکي وشيميايي بيشتر مي شود)، بنابراین داروها(خصوصا داروهاي پودري و ليوفيليزه) در بسته‌بندی‌های مقاوم به رطوبت که طراحی خاصی دارد نگهداري مي شوند. به طور کلی باید داروها را در شرایط خشک و خنک و تاریک نگهداری نمود.

واکنشهاي شيميايي که منجر به تخريب و ناپايداري داروها مي شود:هيدروليز( مانند بتالاکتام ها ) ، اکسیداسیون(اسانسها و روغن های غیر اشباع ) ، ایزومریزاسیون ( نور اپی نفرین ) ، واکنشهای نوری( متو تروکسات )  ، دهیدراسیون ( آتروپین ) ، دکربوکسیلاسیون ( مزالازین ) ، تشعشع( انسولین ) و...

واکنشهاي فيزيکي که منجر به تخريب و ناپايداري داروها  مي شود:تغییر محتوی آب (از دست دادن یا جذب آب ) ،گرانوله شدن در اشکال نیمه جامد ، رشدکریستالی در سوسپانسیون ها ، فلوکولاسیون در امولسیونها ، ترک خوردن یا کنده شدن در قرصهای بدون روکش  ، جذب سطحی بر سطوح بسته بندی و...

باید توجه نمود که به محض خروج دارو از بسته بندی اصلی، تاریخ انقضاء قابلیت استناد خود را از دست می‌دهد و دارو باید به سرعت مصرف شود.

Normal 0 false false false false EN-US X-NONE FA table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin-top:0in; mso-para-margin-right:0in; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0in; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}

IMAGE
اطلاعیه راهپیمایی روز قدس
سه شنبه, 15 خرداد 1397
  اطلاعیه روز قدس روز اسلام است   (امام خمینی ره) به اطلاع عموم اساتید ،کارکنان و دانشجویان عزیز میرساند با شرکت در راهپیمایی روز جهانی قدس در آخرین جمعه(بیست وسوم) ماه مبارک رمضان  همگام با امت شهید پرور مشهد مقدس شرکت خواهیم نمود .   وعده دیدار:ساعت 10 صبح روز جمعه مورخه 18/3/1397... ادامه مطلب...
IMAGE
شهادت مظلومانه امیر عالم هستی مرد مردان امیر المومنین حضرت علی علیه السلام تسلیت باد
دوشنبه, 14 خرداد 1397
  عبدالرحمن بن ملجم مرادى به قصد کشتن حضرت علی (ع) وارد کوفه شد. چون این آتش شوم با تحریک زنى به نام قُطّام شعله ور گشته و فزونی یافت و نیز زمان موعود با هم‎پیمانانش فرا رسید، آن ملعون شمشیرى مسموم همراه خود برداشت و سحرگاه به مسجد کوفه وارد گشت.میان خفتگان افتاد.... ادامه مطلب...
IMAGE
شب قدر، وقت شناخت قدر خویش است.
یکشنبه, 13 خرداد 1397
  شب قدر همان شبى است كه در تمام سال شبى به خوبى و فضيلت آن نمى‌رسد و عمل در آن بهتر است از عمل در هزار ماه و در آن شب تقدير امور سال مشخص مى‌شود.   امام صادق (ع) :  تعیین مقدرات در شب ۱۹ رمضان، تایید آن در شب ۲۱ وامضای آن در شب ۲۳ انجام میشود   اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ... ادامه مطلب...
IMAGE
سالگرد ارتحال ملکوتی امام خمینی(ره) و قیام 15 خرداد تسلیت باد
یکشنبه, 13 خرداد 1397
          اگر امام نیست، خداى او، راه او، رهنمودهاى او و انگشت نورانى اشاره هاى او که ما را به راه راست   هدایت مى کرد هست و مهم این است که ما کار بزرگ امام را بشناسیم و قدر بدانیم. ادامه مطلب...
IMAGE
ولادت باسعادت کريم اهل بيت، امام حسن مجتبي(علیه السلام) مبارک
چهارشنبه, 09 خرداد 1397
    امام حسن علیه السلام: بهترین نیکویی، اخلاق نیکو است.  ادامه مطلب...
IMAGE
اشنایی بیشتر با واحد مشارکت مردمی مرکزبهداشت ثامن
یکشنبه, 09 خرداد 1395
برنامه جلب مشاركت(برنامه داوطلبان سلامت ) سلامتي محور توسعه است و مسائل و مشكلات بهداشتي همان مشكلات توسعه است كه نمي توان آن را فقط در بخش سلامت حل نمود بنابراين جلب مشاركت تك تك افراد جامعه و بخشهاي توسعه ، براي حل مشكلات بهداشتي در رسيدن به سطح قابل قبول « سلامت براي همه »... ادامه مطلب...
IMAGE
بهداشت حرفه ای
سه شنبه, 31 فروردين 1395
  شرح وظايف كارشناس بهداشت حرفه‌اي مستقر در مراكز بهداشتي و درماني 1- شناسائي وجمع‌‌آوري اطلاعات و آمار لازم از مشاغل بخش‌هاي : صنعت ، معدن ، كشاورزي و خدمات مركزتحت پوشش .  2- همكاري در انجام مطالعات لازم به منظور آگاهي از وضعيت بهداشت محيط ‌ كار و شناخت مسائل بهداشت... ادامه مطلب...
9 باور غلط رایج درباره افسردگی را بشناسید
یکشنبه, 03 ارديبهشت 1396
  اگرچه افسردگی بیش از 10 درصد جمعیت عمومی را تحت تاثیر قرار می دهد اما هنوز تصورات و اسطوره ها در مورد این بیماری ادامه دارند. به منظور تسخیر افسردگی، این مهم است که در مورد آن حقایق درست به جمعیت عمومی، آموزش داده شود. به گزارش آوای سلامت به نقل ازhealthlineتصورات غلط درباره... ادامه مطلب...
دستورالعمل ایمنی درمنزل
دوشنبه, 14 دی 1394
                        تهيه و تنظيم:دكتر ريحانه ابوالقاسمي           سرپرست اداره پيشگيري از حوادث :دكتر مشيانه حدادي رئيس مركز مديريت حوادث وفوريتهاي پزشكي:دكترغلامرضا معصومي                              بهار 1389            ... ادامه مطلب...
IMAGE
سلامت زنان ،سلامت نسل ها
سه شنبه, 22 مهر 1393
هفته سلامت بانوان ایرانی (سبا) 30-24 مهر ماه شعارهفته ملی سلامت زنان در سال 1393: " سلامت زنان ،سلامت نسل ها " سلامت زنان به معنای برخورداری از سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی در زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی با توجه به ويژگی های آنان در مراحل مختلف زندگی است. هدف از برگزاری هفته... ادامه مطلب...
IMAGE
شرایط نگهداری داروها
پنج شنبه, 03 مهر 1393
مقدمه :يکي از اهداف برنامه هاي تضمين کيفيت برقراري سيستمهايي است که بتوان با کمک آنها از يکنواختي ويژگيها و خواص دارو ها در تمام دوزها يا بسته بنديهاي آن اطمينان حاصل کرد. از طرفي بتوان از بي ضرري باليني دارو موقع مصرف مطمئن بود . تضمين يکنواختي اثر بخشي و بي ضرري باليني دارو... ادامه مطلب...
واحد مبارزه با بیماریها
یکشنبه, 10 مرداد 1395
معرفی مسئول واحد مبارزه با بیماریهای مرکزبهداشت ثامن مسئول واحد : خانم دکتر امامی کارشناسان واحد : آقای اکبری - آقای رضایی- خانم نکاحی   تلفن: 38528186 ادامه مطلب...
امروز: 43
ديروز:46
اين هفته: 448
هفته‌ي گذشته: 548
اين ماه: 2002
ماه گذشته: 2658
افراد آنلاين:1
اعضا ی آنلاین : 0
مهمان آنلاین : 1